قوانین جدید کاریابی در اسپانیا

آیا می دانستید ویزایی که تا همین چند ماه پیش فقط سه ماه فرصت جستجوی کار در اسپانیا می داد، حالا ممکن است تا چهار برابر بیشتر اعتبار داشته باشد؟ و اگر همین حالا در اسپانیا هستید اما هنوز اقامت قانونی ندارید، چقدر احتمال دارد که پیدا کردن یک شغل ساده، مسیر شما به سمت اقامت رسمی را کوتاه تر از چیزی که فکر می کنید کند؟ سوالی که خیلی ها این روزها می پرسند این است: آیا واقعاً شرط سه سال اقامت برای قانونی شدن از طریق کار هنوز پابرجاست، یا این عدد هم مثل خیلی چیزهای دیگر در نظام مهاجرتی اسپانیا تغییر کرده؟

اگر این روزها دنبال کار در اسپانیا هستید، احتمالاً متوجه شده اید که قوانین قدیمی دیگر جواب گو نیستند. از ۲۰ مه ۲۰۲۵ که آیین نامه جدید بیگانگان اسپانیا (Reglamento de Extranjería) با عنوان رسمی RD 1155/2024 اجرایی شد، تقریباً تمام مسیرهای ورود، اقامت و کار برای اتباع غیراروپایی دستخوش تغییر شدند؛ از مدت اعتبار ویزای جستجوی کار گرفته تا شرایط قانونی سازی برای کسانی که از قبل داخل اسپانیا زندگی می کنند. این آیین نامه جدید از ۲۰ مه ۲۰۲۵ اجرایی شد و کل نظام اقامت از طریق ریشه دوانی (آرایگو) را از سه مسیر به پنج مسیر تغییر داد و الزام اقامت عمومی را از سه سال به دو سال کاهش داد.

شاید مهم تر از همه این باشد که بپرسیم: کدام یک از این مسیرهای تازه واقعاً به روی متقاضیان باز است و کدام شان فقط روی کاغذ وجود دارد، بدون اینکه سهمیه ای برایش تعیین شده باشد؟ و آیا برنامه های فوری و موقتی که در ماه های اخیر خبرساز شدند، هنوز فرصتی برای ثبت نام باقی گذاشته اند یا فصل آن ها به طور کامل بسته شده است؟ در ادامه این مطلب، یک به یک همه این تغییرات را با جزئیت کامل و بر اساس آخرین منابع رسمی بررسی می کنیم.

نمای کلی: مهم ترین تغییرات کاریابی اسپانیا در یک نگاه

تغییرات قوانین کار اتباع خارجی در اسپانیا در سال ۲۰۲۶

نظام کار اتباع غیراروپایی در اسپانیا از ۲۰ مه ۲۰۲۵ وارد یک دوره کاملاً تازه شد. آیین نامه جدید بیگانگان با عنوان RD 1155/2024 از این تاریخ اجرایی شد و کل نظام اقامت از طریق ریشه دوانی (آرایگو) را از سه مسیر به پنج مسیر تغییر داد و شرط عمومی اقامت را از سه سال به دو سال کاهش داد. این تغییر روی کاغذ ساده به نظر می رسد، اما در عمل یعنی هزاران نفری که سال ها بدون مدرک قانونی در اسپانیا کار می کردند، حالا زودتر به قانونی شدن دسترسی دارند.

مهم ترین تغییرات از نگاه یک فرد جویای کار را می توان این طور خلاصه کرد:

• تمدید اعتبار ویزای جستجوی کار از سه ماه به دوازده ماه
• ایجاد مسیر تازه ای به نام «آرایگو سوسیولابورال» با شرایط ساده تر از قبل
• تعیین آستانه حقوقی جدید برای کارت آبی اروپا و ویزای دیجیتال نومد
• افزایش سقف ساعات کاری مجاز دانشجویان بین المللی
• اجرای یک برنامه تنظیم وضعیت فوق العاده که تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ باز بود

نکته ای که کمتر گفته می شود این است که این اصلاحات، برخلاف تصور رایج، فقط به نفع کارگران ساده نبوده؛ متخصصان و فارغ التحصیلان دانشگاهی هم سهم قابل توجهی از این تغییرات را دریافت کرده اند.

شرایط دریافت مجوز کار در اسپانیا در سال ۲۰۲۶

هر تبعه غیراروپایی، غیرمتعلق به فضای اقتصادی اروپا و غیرسوئیسی، پیش از شروع فعالیت شغلی در اسپانیا باید مجوز کار داشته باشد. در سال ۲۰۲۶ چهار مسیر اصلی برای این منظور وجود دارد که هرکدام برای پروفایل متفاوتی طراحی شده اند:

درباره دو مسیر آخر باید دقیق تر صحبت کرد. در سال ۲۰۲۶، اسپانیا برای دریافت کارت آبی اروپا، حقوق سالانه استاندارد ۴۱٬۳۵۶٫۳۶ یورو را الزامی کرده است. این عدد به طور خاص برای مشاغل با سطح مهارت بالا در نظر گرفته شده و یکی از دلایلی است که خیلی از شرکت های فناوری و پزشکی اسپانیا، این مسیر را به مسیر عادی کار با قرارداد ترجیح می دهند؛ چون هم سریع تر است و هم نیازی به اثبات کمبود نیروی محلی ندارد.

قوانین جدید اقامت و کار در اسپانیا

یکی از تغییرات مفهومی مهم این اصلاحات این است که خط فاصل بین «اقامت» و «کار» کمرنگ تر شده است. در گذشته، خیلی از متقاضیان مجبور بودند ابتدا یک اقامت غیرکاری بگیرند و بعد به صورت جداگانه برای مجوز کار اقدام کنند. حالا بسیاری از مسیرها این دو را از ابتدا در یک بسته واحد ارائه می دهند.

مجوز اقامت و کار برای کارمندان

برای کسی که از بیرون اسپانیا با یک پیشنهاد شغلی مشخص وارد می شود، معمول ترین حالت همچنان کار با قرارداد (cuenta ajena) است. کارفرما باید:

1. قرارداد کاری رسمی را تنظیم کند
2. حقوق را مطابق حداقل دستمزد بین بخشی (SMI) و قرارداد جمعی مربوطه تعیین کند
3. درخواست مجوز اقامت و کار موقت را برای فرد خارجی ثبت کند

برای مشاغل غیرتخصصی، معمولاً بررسی وضعیت ملی اشتغال (situación nacional de empleo) هم انجام می شود؛ یعنی باید اثبات شود که نیروی مناسب برای آن شغل در بازار کار محلی یا اروپا در دسترس نبوده است. این بررسی برای مسیرهای متخصص عالی رتبه و کارت آبی اروپا حذف شده است.

تغییر وضعیت اقامت به اقامت کاری

برای کسانی که از قبل با یک اقامت غیرکاری (مثل اقامت دانشجویی یا اقامت جستجوی کار) داخل اسپانیا هستند، مسیر تبدیل وضعیت اهمیت زیادی دارد. مهم ترین این مسیرها، آرایگو سوسیولابورال است. این مسیر که پیش تر آرایگو لابورال نام داشت، حالا نیاز به دو سال حضور اثبات شده در اسپانیا به علاوه یک قرارداد کاری فعال با حداقل بیست ساعت کار در هفته و مطابق حداقل دستمزد سال ۲۰۲۶ (۱٬۲۲۱ یورو در ماه) و قرارداد جمعی مربوطه دارد. تفاوت بزرگ نسبت به قبل این است که نسخه قدیمی به شش ماه سابقه کار گذشته نیاز داشت، اما نسخه جدید فقط یک قرارداد فعال در لحظه درخواست می خواهد، بدون الزام به سابقه قبلی.

نکته کارشناسی موسسه هم راه مهاجر کوه نور: اگر همین حالا در اسپانیا هستید و بدون مدرک رسمی مشغول به کار شده اید، آرایگو سوسیولابورال معمولاً سریع ترین و کم دردسرترین راه قانونی شدن شماست؛ به خصوص چون گزارش ادغام اجتماعی که در آرایگو اجتماعی عادی الزامی است، در این مسیر حذف شده است.

قوانین جستجوی کار در اسپانیا برای فارغ التحصیلان

اسپانیا برای فارغ التحصیلان دانشگاه های داخل کشور، یک مسیر جداگانه و سخاوتمندانه تر از حالت عمومی در نظر گرفته است. اگر فردی با یک اقامت تحصیلی بلندمدت، مدرک دانشگاهی در سطح حداقل کارشناسی از یک نهاد اسپانیایی گرفته باشد، می تواند برای اقامت جستجوی کار اقدام کند که طبق مقررات فعلی تا بیست وچهار ماه اعتبار دارد.

مدت اعتبار اقامت جستجوی کار

بین دو حالت باید تفکیک قائل شد:

• ویزای عمومی جستجوی کار: پیش تر محدود به سه ماه بود، اما با اصلاحات جدید به دوازده ماه کامل افزایش پیدا کرده است.
• مسیر ویژه فارغ التحصیلان: تا بیست وچهار ماه، اما این نوع اقامت مختص فارغ التحصیلان «تازه» است و باید ظرف سه تا شش ماه پس از فارغ التحصیلی، در حالی که هنوز در اسپانیا اقامت دارید یا اندکی پس از خروج، برای آن اقدام کنید؛ درخواست دو سال پس از فارغ التحصیلی معمولاً رد می شود.

نکته مهمی که کمتر کسی به آن توجه می کند این است که ویزای عمومی جستجوی کار خودش دو شاخه کاملاً متفاوت دارد: یکی برای فرزندان و نوادگان اتباع اسپانیایی الاصل، و دیگری برای مشاغل و مناطق جغرافیایی خاصی که در فهرست دولتی مشاغل کمبود نیرو قرار دارند. هر دو شاخه به یک دستور سالانه دولتی به نام GECCO وابسته اند که باید سهمیه و شرایط اجرایی آن را هرسال تعیین کند؛ اما تا زمان نگارش این مطلب، هیچ کدام از این دو شاخه سهمیه فعال یا پنجره باز ثبت نام ندارند. به بیان ساده، این دو مسیر روی کاغذ وجود دارند اما در عمل هنوز کسی نمی تواند از آن ها استفاده کند.

آیا در دوره جستجوی کار اجازه کار وجود دارد؟

این یکی از پرتکرارترین سوءتفاهم هاست. این ویزا صرفاً اجازه ورود و اقامت برای جستجوی کار به مدت دوازده ماه می دهد؛ در صورتی که فرد در این مدت یک قرارداد کاری پیدا کند، این کارفرماست که باید درخواست مجوز اولیه اقامت موقت و کار برای فرد خارجی را ثبت کند. یعنی خود اقامت جستجوی کار به تنهایی معادل مجوز کار نیست؛ صرفاً فرصت قانونی حضور و مذاکره با کارفرمایان را فراهم می کند و مرحله بعدی (تبدیل به اقامت کاری) نیاز به یک درخواست جداگانه دارد.

شرایط استخدام نیروی کار خارجی در اسپانیا

از منظر کارفرمای اسپانیایی، استخدام یک تبعه غیراروپایی چند الزام مشخص دارد:

• ثبت قرارداد و بیمه تأمین اجتماعی از روز اول کار
• رعایت حداقل دستمزد بین بخشی سال ۲۰۲۶ و هرگونه قرارداد جمعی مربوط به آن صنعت
• در مشاغل غیرتخصصی، اثبات نبود نیروی محلی یا اروپایی مناسب برای آن جایگاه
• در مسیرهای متخصص عالی رتبه و کارت آبی اروپا، ارائه شرایط حقوقی و تحصیلی متقاضی به جای بررسی بازار کار

نکته ای که برای کارفرمایان و هم متقاضیان اهمیت عملی دارد این است که وضعیت فعلی فرد پیش از استخدام، مسیر پرونده را تغییر می دهد؛ فردی که با اقامت آرایگو، اقامت تحصیلی یا اقامت خانوادگی در اسپانیا است، ممکن است حقوق کاری متفاوتی نسبت به یک متقاضی تازه وارد از خارج کشور داشته باشد، و در نظر گرفتن هر پرونده به عنوان یک استخدام استاندارد از خارج، معمولاً باعث تأخیر یا اشتباه در نوع درخواست می شود.

قوانین جدید قراردادهای کاری در اسپانیا

چارچوب کلی قراردادهای کار در اسپانیا برای اتباع خارجی همان چارچوبی است که برای شهروندان اسپانیایی اعمال می شود؛ یعنی پس از دریافت مجوز کار، هیچ نوع قرارداد ویژه یا محدودکننده ای فقط برای خارجی ها وجود ندارد.

قرارداد موقت و دائم

دو دسته اصلی قرارداد در بازار کار اسپانیا رایج است:

حقوق و مزایای قانونی کارکنان

اصل کلی، برابری حقوق کارگر خارجی دارای مجوز کار با کارگر اسپانیایی در همان جایگاه شغلی است؛ شامل بیمه تأمین اجتماعی، مرخصی استحقاقی، و رعایت قرارداد جمعی صنعت مربوطه. نکته ای که باید جدی گرفته شود این است که قطع شدن سابقه بیمه یا وقفه در اشتغال، می تواند در زمان تمدید اقامت هایی مثل آرایگو سوسیولابورال مشکل ساز شود؛ بنابراین حفظ تداوم سابقه کار، از دید اداره مهاجرت اسپانیا اهمیتی بیشتر از صرفاً «داشتن شغل» پیدا کرده است.

تأثیر قوانین جدید بر کاریابی دانشجویان بین المللی

دانشجویان بین المللی هم از این اصلاحات بی نصیب نمانده اند. طبق مقررات سال ۲۰۲۶، دانشجویان بین المللی که در حال تحصیل در مقاطع دانشگاهی هستند می توانند تا سی ساعت در هفته کار کنند، بدون اینکه این کار با اقامت تحصیلی شان تداخل داشته باشد. این افزایش، مسیر تأمین هزینه های زندگی حین تحصیل را ملموس تر کرده و به طور غیرمستقیم به فارغ التحصیلان کمک می کند تا پیش از پایان تحصیل، تجربه کاری واقعی در بازار اسپانیا کسب کنند؛ چیزی که بعداً در مسیر بیست وچهار ماهه جستجوی کار فارغ التحصیلی، مزیت رقابتی محسوب می شود.

حقوق کارگران خارجی در اسپانیا در سال ۲۰۲۶

فارغ از نوع مجوز اقامت، هر کارگر خارجی دارای مجوز کار معتبر در اسپانیا از حمایت های زیر برخوردار است:

• دسترسی به بیمه تأمین اجتماعی و خدمات درمانی عمومی
• حق دریافت حداقل دستمزد قانونی و رعایت قرارداد جمعی صنعت
• امکان طرح شکایت در صورت اخراج غیرقانونی یا تخلف کارفرما، بدون آن که این اقدام به خودی خود اقامت فرد را باطل کند
• در بسیاری از مسیرهای آرایگو، تداوم حقوقی پرونده حتی در دوره های غیبت موجه از کار (مثل مرخصی زایمان یا اخراج ناعادلانه در دست رسیدگی قضایی)

قوانین جدید کاریابی اسپانیا چه تأثیری بر مهاجران دارد؟

شاید بزرگ ترین اتفاق سال ۲۰۲۶ برای بازار کار غیررسمی اسپانیا، برنامه تنظیم وضعیت فوق العاده بود. دولت اسپانیا یک برنامه تنظیم وضعیت فوق العاده اجرا کرد که می توانست تا پانصد هزار نفر را پوشش دهد و ثبت نام آن از آوریل تا ژوئن ۲۰۲۶ باز بود. متقاضیان باید پیش از اول ژانویه ۲۰۲۶ وارد اسپانیا شده بودند، حداقل پنج ماه حضور بدون وقفه پیش از درخواست را اثبات می کردند، سوءپیشینه نداشتند و یکی از سه شرط اشتغال، پیوند خانوادگی یا آسیب پذیری خاص را نشان می دادند.

نکته بسیار مهم برای هر کسی که این مطلب را می خواند: این برنامه دیگر باز نیست. پنجره ثبت نام این برنامه از شانزدهم آوریل به صورت آنلاین و بیستم آوریل به صورت حضوری باز شد و در سی ام ژوئن ۲۰۲۶ بدون هیچ تمدیدی بسته شد. اگر جایی تبلیغ یا مقاله ای دیدید که می گوید هنوز می توان برای این طرح خاص اقدام کرد، آن اطلاعات قدیمی و نادرست است؛ مسیرهای فعلی و همیشگی برای قانونی شدن، همان پنج نوع آرایگو (به ویژه آرایگو سوسیولابورال) هستند.

تأثیر غیرمستقیم این برنامه روی بازار کار هم قابل توجه است: ورود گسترده نیروی کار غیررسمی به چرخه رسمی بیمه و مالیات، به معنای فرصت های شغلی رسمی بیشتر و در عین حال رقابت جدی تر برای متقاضیان تازه وارد در برخی بخش ها مثل کشاورزی، ساختمان و خدمات نظافتی/مراقبتی بوده است.

خلاصه

اسپانیا در سال ۲۰۲۶ چهار تغییر اصلی در حوزه کاریابی داشته است: تمدید ویزای جستجوی کار به دوازده ماه (و بیست وچهار ماه برای فارغ التحصیلان)، ساده سازی آرایگو سوسیولابورال با شرط دو سال اقامت و یک قرارداد فعال، به روزرسانی آستانه های حقوقی کارت آبی اروپا و ویزای دیجیتال نومد، و افزایش سقف ساعات کاری دانشجویان بین المللی به سی ساعت در هفته. در کنار این ها، برنامه تنظیم وضعیت فوق العاده که تا نیم میلیون نفر را پوشش می داد، در سی ام ژوئن ۲۰۲۶ بسته شده و دیگر گزینه فعالی نیست.

نکته پایانی و شاید مهم ترین آن: انتخاب مسیر درست (کار با قرارداد، خوداشتغالی، متخصص عالی رتبه، کارت آبی، یا آرایگو) کاملاً به وضعیت فعلی شما (داخل یا خارج اسپانیا، دارای مدرک تحصیلی یا نه، دارای پیشنهاد شغلی یا نه) بستگی دارد و اشتباه در انتخاب مسیر، یکی از رایج ترین دلایل رد یا تأخیر پرونده هاست.

سوالات متداول درباره قوانین کاریابی در اسپانیا

قوانین کاریابی در اسپانیا در سال ۲۰۲۶ چه تغییراتی کرده است؟

مهم ترین تغییرات شامل تمدید ویزای جستجوی کار از سه به دوازده ماه، ایجاد مسیر ساده تر آرایگو سوسیولابورال با شرط دو سال اقامت، به روزرسانی آستانه حقوقی کارت آبی اروپا به ۴۱٬۳۵۶٫۳۶ یورو در سال، و افزایش ساعات کاری مجاز دانشجویان بین المللی به سی ساعت در هفته است.

آیا اتباع خارجی برای کار در اسپانیا به مجوز کار نیاز دارند؟

بله، به جز شهروندان اتحادیه اروپا، فضای اقتصادی اروپا و سوئیس، هر تبعه خارجی پیش از شروع فعالیت شغلی در اسپانیا باید مجوز اقامت و کار معتبر داشته باشد؛ این مجوز می تواند از طریق قرارداد کاری، خوداشتغالی، مسیرهای متخصص یا آرایگو گرفته شود.

آیا فارغ التحصیلان خارجی می توانند در اسپانیا به دنبال کار بگردند؟

بله، فارغ التحصیلانی که مدرک دانشگاهی از یک نهاد اسپانیایی گرفته اند می توانند اقامت جستجوی کار مخصوص فارغ التحصیلان را دریافت کنند که تا بیست وچهار ماه اعتبار دارد؛ اما باید ظرف سه تا شش ماه پس از فارغ التحصیلی برای آن اقدام کنند.

آیا با اقامت جستجوی کار اسپانیا اجازه کار داریم؟

خیر به طور مستقیم؛ اقامت جستجوی کار فقط اجازه حضور قانونی برای پیدا کردن شغل را می دهد. اگر در این مدت پیشنهاد کاری دریافت کنید، کارفرما باید یک درخواست جداگانه برای مجوز اقامت و کار موقت ثبت کند.

کارفرمای اسپانیایی برای استخدام نیروی خارجی چه شرایطی دارد؟

کارفرما باید قرارداد رسمی ثبت کند، حداقل دستمزد و قرارداد جمعی صنعت را رعایت کند و در مشاغل غیرتخصصی، نبود نیروی محلی مناسب را اثبات کند؛ این الزام آخر برای مسیرهای متخصص عالی رتبه و کارت آبی اروپا حذف شده است.

آیا دانشجویان بین المللی در اسپانیا اجازه کار دارند؟

بله، دانشجویان بین المللی در مقاطع دانشگاهی می توانند تا سی ساعت در هفته در کنار تحصیل کار کنند، بدون این که این موضوع به اقامت تحصیلی شان آسیبی بزند.